I. UJEEDDADA

Guddiga Dugsigu wuxuu aaminsan yahay in ka qaybgalka joogtada ahi uu si toos ah ula xiriiro guusha shaqada tacliinta, uu u faa'iideeyo ardayda bulsho ahaan iyo inuu siiyo fursado isgaarsiineed oo muhiim ah oo u dhexeeya macallimiinta iyo ardayda. Waxay dejisaa caadooyin joogto ah oo ku saabsan isku hallayn oo muhiim u ah mustaqbalka ardayga.

Siyaasaddani waxay sidoo kale aqoonsan tahay in ka qaybgalka dugsigu uu yahay mas'uuliyad wadajir ah oo lala wadaago ardayga, waalidka(waalidiinta) ama mas'uulka, ayna taageeraan macallimiinta iyo maamulka. Siyaasaddani waxay dhiirrigelinaysaa ka qaybgalka dugsiga ee joogtada ah iyo waqtiga si waxbarashadu u dhacdo.

II. MAS'UULIYADDA LA WADAAGO

1. Mas'uuliyadda Ardayga iyo Waalidka: Waa mas'uuliyadda ardayga iyo waalidka inay:
    
   1. Hubi in ardaygu uu ka soo qayb galo dhammaan fasallada loo qoondeeyay iyo hawlaha kale ee waxbaridda waqtigii loogu talagalay maalin kasta oo dugsigu socdo.
   2. Ka digtoonow oo raac habraacyada saxda ah marka ardaygu ka maqan yahay fasal loo qoondeeyay ama hawlo kale oo waxbarasho.
   3. Ku wargeli dugsiga maqnaanshaha ardayda.
   4. Codso wixii shaqo ah ee aad seegtay sababo la xiriira maqnaansho, hubina in shaqada loo xilsaaray la dhammaystiray.
   5. Si wada jir ah ula shaqee dugsiga iyo ardayga si loo xalliyo wixii arrimo ah ee ka soo bixi kara.
       
2. Mas'uuliyadda Macallinka: Waa mas'uuliyadda macallinka inuu:
    
   1. Ka qaybgal joogto ah samee oo ilaali diiwaannada imaanshaha saxda ah ee fasal kasta oo loo qoondeeyay iyo hawlaha kale ee waxbaridda.
   2. Baro dhammaan habraacyada maamula imaanshaha oo si isku mid ah u dhaqan.
   3. Sii arday maqnaaday shaqooyin markii la codsado.
   4. Si wada jir ah ula shaqee ardayga iyo waalidka/mas'uulka si loo xalliyo wixii arrimo ah ee ka soo bixi kara.
   5. Si wada jir ah ula shaqee waalidka ama mas'uulka ardayga marka diiwaanka imaatinka ardaygu uu saameyn ku yeesho waxqabadka waxbarasho.
       
3. Mas'uuliyadda Maamulaha: Waa mas'uuliyadda maamulaha inuu:
    
   1. Ardayda looga baahan yahay inay ka soo qayb galaan dhammaan fasallada loo qoondeeyay iyo hawlaha kale ee waxbaridda.
   2. Baro qawaaniinta, siyaasadaha iyo habraacyada maamula imaanshaha oo si isku mid ah u dhaqan.
   3. Hubi in macallimiintu si habboon uga warqabaan imaanshaha ardayda waqtigeeda.
   4. Hayso diiwaanka saxda ah ee imaanshaha ardayda oo diyaari liiska maqnaanshaha maalintii hore.
   5. U sheeg waalidka ama mas'uulka ardayga imaatinka ardayga oo si wada jir ah ula shaqee iyaga iyo ardayga si loo xalliyo dhibaatooyinka imaanshaha.
   6. Si wada jir ah ula shaqee shaqaalaha macallimiinta si loo horumariyo loona hirgeliyo habraacyada imaanshaha oo isku mid ah.
   7. U sheeg waalidka/mas'uulka iyo ardayda maqnaansho kasta oo aan cudurdaar lahayn.

III. BARAARUQYADA IMAANSHAHA

1. Maqnaanshaha Cudurdaarka leh
    
   1. Si loogu tixgeliyo maqnaansho cudurdaar leh, waalidka(iinta) ardayga ama mas'uulka sharciga ah waxaa laga codsan karaa inay qoraal ahaan u xaqiijiyaan sababta uu ardaygu uga maqan yahay dugsiga.
   2. Qoraal ka yimid dhakhtar ama xirfadle caafimaad maskaxeed oo shati haysta oo sheegaya in ardaygu uusan dhigan karin dugsiga ayaa noqon kara cudurdaar sax ah.
   3. Xanuun shaqsiyeed, xaalad degdeg ah oo qoyska ah ama geeri qoyska ah, daaweyn caafimaad ama ilko oo ay ku jiraan ballanta caafimaadka taleefanka.
   4. Booqashooyinka kulliyadda ee la sii qorsheeyay.
   5. Tilmaamaha diinta ee ah in aanay ka badnaan saddex saacadood toddobaadkii iyo ciidaha diimeed ee waaweyn sida waafaqsan Xeerka Minn. 120A.22.
   6. Arrimaha sharciga oo ay ku jiraan imaanshaha maxkamadda.
   7. Waajibaadka firfircoon ee militariga.
   8. Hawlaha kale ee uu dugsigu ansixiyay, oo ay ku jiraan fasaxyada qoyska ee hore loo sii qorsheeyay.
   9. Joojinta waxaa loo tixgelin doonaa maqnaansho cudur daar leh, ardaydana waxaa loo oggolaan doonaa inay dib u soo celiyaan shaqada.
       
2. Cawaaqibka Maqnaanshaha Cudurdaarka leh
    
   1. Ardayda maqnaanshahooda laga cudur daartay waxaa laga rabaa inay dib u buuxiyaan dhammaan shaqooyinkii la seegay ama ay dhammaystiraan shaqooyin kale sida uu macallinka fasalku u arko inay ku habboon yihiin.
   2. Shaqada maqan ee maqnaanshaha awgeed waa in la soo celiyaa waqti macquul ah laga bilaabo taariikhda uu ardaygu ku soo laabtay dugsiga.
   3. Shaqo kasta oo aan lagu dhammayn tirada maalmaha uu maamulku u ogol yahay waxay keeni kartaa "in aan la siinin wax deymo ah" shaqada loo xilsaaray.
   4. Toban ama in ka badan oo maqnaansho cudurdaar leh ayaa laga yaabaa inay u baahdaan dukumentiyo dheeraad ah iyo/ama shir lala yeesho waalidiinta/mas'uuliyiinta si loogu tixgeliyo cudurdaar.
   5. Maqnaanshaha ka dhasha ganaaxa rasmiga ah waxaa loo maarayn doonaa si waafaqsan Xeerka Shaqo ka joojinta Cadaaladda ah ee Ardayga, qaybaha Xeerarka Minnesota 121A.40-121A.56. Maalmaha ardayga laga joojiyo dugsiga laguma tirin doono wadarta guud ee maqnaanshaha aan cudur daarka lahayn ee ardayga.
       
3. Maqnaanshaha Aan Cudurdaar Lahayn: Kuwa soo socda waa tusaalooyin ka mid ah maqnaanshaha aan la cafin doonin:
    
   1. Go'aan ka gaarista.
   2. Maqnaansho arday oo aan waalidka iyo/ama degmada dugsigu oggolaan.
   3. Maqnaansho kasta oo ardaygu ku guuldareystay inuu u hoggaansamo shuruudaha warbixinta ee habraacyada imaanshaha ee degmada dugsiga safarrada qoyska/fasaxyada oo aan hore loogu qaban ballan dugsiga.
   4. Maqnaanshaha ka dhasha daahitaannada aan cudur daarka lahayn ee ururay.
   5. Heerka dugsiga sare, toban (10) maqnaansho ama ka badan oo aan cudur daar lahayn ayaa keeni doonta in ardayga laga saaro koorsada, waalidka/mas'uulka waa la ogeysiin doonaa, ardaygana wuxuu heli doonaa lumitaan dhibco ah (ka noqoshada ayaa ka muuqan doonta qoraalka).
       
4. Cawaaqibka Maqnaanshaha Aan Cudurdaar Lahayn
    
   1. Haddii ay soo noqnoqdaan maqnaansho aan cudur daar lahayn, maamulku wuxuu sidoo kale ka codsan karaa qareenka degmada inuu codsi u gudbiyo maxkamadda dhallinyarada, sida waafaqsan xeerarka Minnesota.
   2. Ardayda aan cudur daar lahayn maqnaanshahooda waa in lagu edbiyaa anshax waafaqsan siyaasadaha iyo qawaaniinta degmada iyo/ama gobolka.
       
5. Daahitaan
   
   Ardayda waxaa laga filayaa inay joogaan meesha loo qoondeeyay waqtiyada loo qoondeeyay. Haddii aan sidaas la samayn waxay keenaysaa daahitaan. Ardayda daahitaanka bilowga dugsiga waa inay iska xaadiriyaan xafiiska dugsiga si ay u galaan fasalka. Daahitaanka u dhexeeya xilliyada waxaa maamuli doona macallinka. Daahitaanka aan cudur daarka lahayn wuxuu keeni karaa cawaaqib.

VI. HAY'ADDA DACWADDA DIINTA

Degmada dugsigu waxay sameyn doontaa dadaallo macquul ah si ay u qaabilaan arday kasta oo doonaya in laga cafiyo hawlaha manhajka si loogu sameeyo cibaado diimeed. Codsiyada hoysiinta waa in loo gudbiyaa maamulaha dhismaha.

VII. MAS'UULIYADDA WARBIXINTA

Marka ardayga marka hore loo aqoonsado inuu yahay qof sii wada maqnaanshihiisa, Xeerka Minnesota §260A.03 wuxuu dhigayaa in sarkaalka ka soo qaybgalka dugsiga ama sarkaal kale oo loo xilsaaray dugsiga uu ku wargeliyo waalidka ama mas'uulka sharciga ah ee ardayga, boostada fasalka koowaad ama siyaabo kale oo macquul ah oo ku saabsan kuwa soo socda:

1. In ilmuhu maqan yahay;
2. In waalidka ama mas'uulka uu dugsiga ku wargeliyo haddii uu jiro cudurdaar sax ah oo ku saabsan maqnaanshaha ilmaha;
3. In waalidka ama mas'uulka uu waajib ku yahay inuu ku qasbo ilmaha inuu dugsiga joogo sida ku xusan Xeerka Minnesota §120A.22 iyo in waalidiinta ama mas'uuliyiinta ku guuldareysta inay buuxiyaan waajibaadkan lagu soo oogi karo dacwad sida ku xusan Xeerka Minnesota §120A.34;
4. In ogeysiiskani uu yahay ogeysiiska looga baahan yahay Xeerka Minnesota §120A.34;
5. In barnaamijyo iyo adeegyo waxbarasho oo kale laga heli karo degmada;
6. In waalidka ama mas'uulka uu xaq u leeyahay inuu la kulmo shaqaalaha iskuulka ee ku habboon si uu ugala hadlo xalalka maqnaanshaha ilmaha;
7. In haddii ilmuhu sii wado gooysnimada, waalidka iyo ilmuhu waxay ku qasbanaan karaan dacwad maxkamadeed oo ku saabsan dhalinyarada sida ku xusan Cutubka 260 ee Minnesota;
8. In haddii ilmuhu uu ku jiro dacwad maxkamadeed oo dhallinyaro ah, ilmuhu wuxuu ku dhici karaa ganaax, xaddidaad, ama dib u dhac ku yimaada mudnaanta wadista ilmaha sida ku xusan Xeerka Minnesota §260C.201; iyo
9. In waalidka ama mas'uulka la taliyo inuu ilmaha la socdo iskuulka oo uu la joogo fasallada hal maalin.

VIII. HIRGELINTA IYO DIB U EEGISTA SIYAASADDA

Kormeeraha ama qofka loo xilsaaray waxaa la farayaa inuu sameeyo tilmaamaha lagama maarmaanka u ah hirgelinta siyaasaddan.