I. UJEEDDADA

Ujeeddada Siyaasaddan Maareynta Dhibaatooyinka iyo Gurmadka Degdegga ah waa in loo adeego hage ahaan maamulka Degmada Dugsiga, maamulayaasha dhismaha, shaqaalaha dugsiga, ardayda, xubnaha Guddiga Dugsiga, iyo xubnaha bulshada si wax looga qabto xaalado kala duwan oo dhibaatooyin ah oo ka dhici kara Degmada. Habraacyada lagu qeexay siyaasaddan waxay siin doonaan hagitaan dhisme kasta oo dugsi si loo horumariyo hababka maaraynta dhibaatooyinka si loo isku duwo tallaabooyinka ilaalinta ka hor, inta lagu jiro, iyo ka dib nooc kasta oo xaalad degdeg ah ama xaalad degdeg ah oo suurtagal ah.

Degmadu, ilaa inta suurtogalka ah, waxay ka qayb qaadan doontaa qorsheynta degdegga ah ee socota iyadoo lala kaashanayo hoggaamiyeyaasha dugsiga iyo dhismaha iyo jawaab-bixiyeyaasha koowaad iyo ururada kale ee bulshada ee khuseeya. Degmadu waxay hubin doontaa in jawaab-bixiyeyaasha degdegga ah ee khuseeya ee bulshada ay heli karaan hababka maaraynta dhibaatooyinka ee Degmada waxayna siin doontaa tababar shaqaalaha Degmada si ay awood ugu yeeshaan inay si habboon wax uga qabtaan haddii ay dhacdo xaalad degdeg ah.

II. MACLUUMAAD GUUD

1. Siyaasadda iyo Habraacyada
   
   Siyaasadda Maareynta Dhibaatooyinka iyo Gurmadka Degdegga ah ee Degmada waxaa la sameeyay iyadoo lala tashanayo hay'adaha ka jawaab celinta bulshada deegaanka iyo shakhsiyaadka iyo kooxaha kale ee ku habboon ee laga yaabo inay ku lug yeeshaan haddii ay dhacdo xaalad degdeg ah oo dugsi. Waxaa loogu talagalay in dugsi kasta iyo maamule kasta oo dhismaha ka mid ah uu yeesho habab degdeg ah oo dhammaystiran oo joogto ah oo Degmada oo dhan ah si wax looga qabto xaaladaha degdegga ah ee gaarka ah iyo baahiyaha ka dhasha xaaladahaas.
   
   Maamulka Degmadu waa inuu ilaaliyaa habraacyada degdegga ah ee Degmada oo dhan. Tani waxay ku jiri doontaa habraacyada guud ee wax ka qabashada xaaladaha degdegga ah iyo kuwa degdegga ah iyo sidoo kale habraacyada gaarka u ah xaaladaha degdegga ah. Siyaasaddan iyo habraacyada xaaladaha degdegga ah iyo kuwa degdegga ah waa la cusbooneysiin doonaa, shaqaalahana waxaa lagu tababari doonaa habraacyadan, sannad walbana waxaa bixinaya Maamulka Degmadu.
    
2. Qaybaha Siyaasadda Maareynta Xaaladaha Degdegga ah iyo Dhibaatooyinka Degmada
    
   1. Nidaamyada Guud ee Dhibaatooyinka. Siyaasadda Maareynta Dhibaatooyinka iyo Gurmadka Degdegga ah waxaa ka mid ah hababka guud ee dhibaatooyinka ee lagu sugayo dhismayaasha iyo ilaalinta ardayda iyo shaqaalaha ammaankooda dhammaan xaaladaha. Nidaamku wuxuu qeexayaa qofka(yada) go'aamin doona goorta tallaabooyinkan la qaadi doono. Nidaamyadan Degmada oo dhan waxaa wax ka beddeli kara maamulayaasha dhismaha, sida ku habboon xaaladaha gaarka ah ee dhismaha. Nidaam isgaarsiineed ayaa la samayn doonaa si loogu suurtogeliyo qofka loo qoondeeyay in lala xiriiro mar walba haddii ay dhacdo dhibaato suurtagal ah, iyadoo la dejinayo habka loola xiriiro qofka loo qoondeeyay, bixinta ugu yaraan laba qof oo loo magacaabay marka qofka lala xiriirayo aan la heli karin, iyo habka loo gudbiyo macluumaadka xiriirka shaqaalaha ku habboon. Dadka kale ee loo magacaabay waxaa ku jiri kara xubno ka tirsan kooxda gurmadka degdegga ah ee Degmada. Hababka dheeraadka ah ee isgaarsiineed waa in lagu daraa hababka loo isticmaalo marka hababka aasaasiga ah ee isgaarsiintu aysan shaqaynayn. Xubin kasta oo ka tirsan kooxda hoggaanka dugsiga iyo dhismaha ee Degmada waxay heli doontaa dulmar guud ee habraacyada degdegga ah iyo tababarka si looga caawiyo horumarinta jawaabaha gaarka ah ee dhismaha.
      
      Kooxda hoggaanka dhismaha kasta, oo la xiriirta hoggaanka waxbarashada gaarka ah, waxay wax ka qaban doonaan habraacyo gaar ah oo loogu talagalay carruurta baahiyaha gaarka ah qaba sida caqabadaha jireed, dareenka, dhaqdhaqaaqa, horumarka, iyo caafimaadka maskaxda. Ardayda baahiyaha gaarka ah qaba waxaa ka mid ah oo keliya ardayda naafada ah ee wax ka qabta IEP ama Qorshaha Qaybta 504 laakiin sidoo kale ardayda laga yaabo inay qabaan naafonimo jireed ama maskaxeed oo la yaqaan sida caqabad jireed, dareen, dhaqdhaqaaq, korriin, ama caafimaad maskaxeed. Baahiyahan gaarka ah waxay saameyn karaan awoodda ardayga ee uu ku raaco habraacyada badbaadada ee ku habboon.
      
      Kooxda hoggaanka ee dhisme kasta waxay la shaqeyn doonaan hoggaamiyeyaasha waxbarashada gaarka ah si loo hubiyo in ay jiraan habab gaar ah oo loogu talagalay in si ammaan ah loogu daadgureeyo arday kasta oo qaba baahiyo gaar ah. Haddii xaalad degdeg ah ama xaalad degdeg ah ay ka dhacdo shaqo kasta oo Degmada Dugsiga Madaxa-bannaan ee Minnetonka 276, waa mas'uuliyadda shaqaalaha mas'uulka ka ah hawsha uu arday naafo ah ku lug leeyahay xilliga dhibaatada si loo hirgeliyo nidaamka ay dejisay kooxda dhibaatooyinka. Haddii qofkan shaqaalaha ah uusan awoodin inuu bixiyo taageerada lagama maarmaanka ah, waa mas'uuliyadda qofkan shaqaalaha ah inuu helo caawimo shaqaalaha kale.
       
      1. Nidaamyada XIRFADAHA, HAYSIGA iyo AMNIGA. Nidaamyada XIRFADAHA waxaa loo isticmaali doonaa xaaladaha ay waxyeello u geysan karto dadka ku jira dhismaha dugsiga, sida toogasho, dhacdo la haystayaal, qof soo galay, xadgudub, khalkhal, ama marka maamulaha dhismaha, ama qofka loo xilsaaray uu go'aamiyo inay lagama maarmaan tahay. XIRFADAHA waxaa la isticmaali doonaa marka ay jirto xaalad aan gaarin heerka XIRFADAHA laakiin u baahan in ardayda laga ilaaliyo hoolalka ama meel gaar ah oo dhismaha ah sababtoo ah xaalad halkaas u baahan asturnaan. XIRFADAHA waxaa la isticmaali doonaa marka ay jirto khatar ka baxsan dhismaha. XIRFADAHA, albaabada dibadda ayaa xiran, lama ogola martida inay soo galaan dhismaha, fasalladana waxay ka socdaan gudaha dhismaha, sida caadiga ah.
          
      2. Habraacyada Dabka. Daadgureynta fasallada iyo dhismayaasha waxaa lagu fulin doonaa go'aanka maamulaha dhismaha, ama qofka loo magacaabay. Kooxda wax ka qabashada dhibaatooyinka ee dhismaha kasta waxay dib u eegi doonaan habraacyada loogu qaadayo ardayda iyo shaqaalaha meel ka fog waxyeelada una geynayo meel ammaan ah oo loo qoondeeyay ilaa uu ka sii daayo maamulaha dhismaha, ama qofka loo magacaabay. Meelaha badbaadada leh way isbeddeli karaan iyadoo lagu saleynayo xaaladda degdegga ah ee gaarka ah.
          
      3. Nidaamyada Masiibooyinka Dabiiciga ah. Hoyga wuxuu hoy u yahay ardayda, shaqaalaha, iyo booqdayaasha dhismaha dugsiga inta lagu jiro xaalad degdeg ah. Hoyga waa meelo ammaan ah oo kor u qaada badbaadada dadka deggan. Meelaha amniga ah way isbeddeli karaan iyadoo lagu saleynayo xaaladda degdegga ah ee gaarka ah.
          
   2. Kooxaha Jawaab celinta Degdegga ah ee Dugsiga
       
      1. Qaab-dhismeedka. Maamulaha dhismaha ee dugsi kasta wuxuu dooran doonaa koox ka jawaab celin degdeg ah oo dugsiga ah oo loo tababari doono inay ka jawaabaan xaaladaha degdegga ah. Dhammaan xubnaha kooxda ka jawaab celinta xaaladaha degdegga ah ee dugsiga waxay heli doonaan tababar joogto ah si ay u fuliyaan hababka maaraynta dhibaatooyinka ee dhismaha waxayna yeelan doonaan aqoon ku saabsan hababka, waddooyinka daadgureynta, iyo meelaha nabdoon. Dhisme kasta wuxuu hayn doonaa liiska hadda ee xubnaha kooxda ka jawaab celinta xaaladaha degdegga ah ee dugsiga kaas oo la cusbooneysiin doono sannad kasta lana wadaagi doono Isuduwaha Amniga iyo Maareynta Degdegga ah ee Degmada. Maamulaha dhismaha, iyo dadka loo xilsaaray, waxay ogaan doonaan goobta liiskaas haddii ay dhacdo xaalad degdeg ah oo dugsi. Nuqul ka mid ah liiska waxaa lagu hayn doonaa Xarunta Adeegga Degmada.
          
      2. Hogaamiyeyaasha. Maamulaha dhismaha, ama qofka loo magacaabay, wuxuu u adeegi doonaa hoggaamiyaha kooxda ka jawaabista xaaladaha degdegga ah ee dugsiga. Isuduwaha Amniga iyo Maareynta Xaaladaha Degdegga ah ayaa noqon doona qofka ugu horreeya ee lala xiriiro saraakiisha ka jawaabista xaaladaha degdegga ah. Marka ay joogaan saraakiisha ka jawaabista xaaladaha degdegga ah, waxay dooran karaan inay qaataan hoggaanka iyo xakamaynta dhibaatada. Waa muhiim xaaladdan in mas'uuliyiinta degmadu ay qaataan door kheyraad ah oo ay diyaar u ahaadaan, hadba sida loogu baahdo, saraakiisha ka jawaabista xaaladaha degdegga ah.

III. DIYAARINTA KAHOR GURMAD

1. Isgaarsiinta
    
   1. Shaqaalaha Degmada. Dhammaan shaqaaluhu waa inay ka warqabaan hababka degdegga ah ee guud ee Degmada iyo habraacyada iyo habraacyada dhismaha ee dugsigooda gaarka u ah. Shaqaaluhu waxay heli doonaan tababar ku saabsan habraacyada Degmada oo dhan waxaana la socodsiin doonaa hoggaanka dhismaha ee ku saabsan habraacyada dhibaatooyinka gaarka u ah dhismaha iyada oo loo marayo cusbooneysiinta iyo tababarrada sannadlaha ah.
       
   2. Ardayda iyo Waalidiinta. Ardayda iyo waalidiinta waa in lala socodsiiyaa Siyaasadda Maareynta Dhibaatooyinka iyo Gurmadka Degdegga ah ee Degmada Dugsiga iyo hababka maaraynta dhibaatooyinka ee khuseeya ee dugsi kasta iyo dhismaha Degmada. Ardaydu waxay heli doonaan tilmaamo gaar ah oo ku saabsan habraacyada marka ay ka qayb qaataan tiro tababarro iyo kalfadhiyo tababar ah oo loo baahan yahay sannad dugsiyeedka oo dhan.
       
2. Jaantusyada Xarunta iyo Habraacyada Goobta
   
   Dhammaan dhismayaasha dugsiyadu waxay yeelan doonaan buug-yaraha tilmaamaha xaaladaha degdegga ah ee goobta, iyo sidoo kale jaantuska xarunta oo ay ku jiraan goobta waddooyinka daadgureynta aasaasiga ah iyo kuwa sare, meelaha laga baxo, meelaha badbaadada leh ee loo qoondeeyay gudaha iyo dibadda dhismaha, iyo goobta guddiga xakamaynta digniinta dabka, digniinaha dabka, dab-damiska, tuubooyinka, tuubooyinka biyaha, iyo daminta adeegyada. Dhammaan jaantusyada xarunta iyo buug-yaraha tilmaamaha goobta si joogto ah ayaa loo cusbooneysiin doonaa mar kasta oo isbeddel weyn lagu sameeyo dhismaha. Jaantusyada xarunta iyo buug-yaraha tilmaamaha goobta waxaa laga heli doonaa xafiiska maamulaha dhismaha iyo meelaha kale ee ku habboon waxaana si fudud loo heli karaa oo loogu kaydin doonaa Xarunta Adeegga Degmada. Jaantusyada xarunta iyo buug-yaraha tilmaamaha goobta waxaa la siin doonaa jawaab-bixiyeyaasha ugu horreeya, sida shaqaalaha dab-damiska iyo kuwa fulinta sharciga.
    
3. Macluumaadka Xiriirka Degdegga ah
   
   Degmadu waxay hayn doontaa liiska macluumaadka xiriirka degdegga ah ee hadda jira, oo ay ku jiraan lambarrada taleefanka iyo magacyada iyo cinwaanada shaqaalaha maxalliga ah, degmada, iyo gobolka ee laga yaabo inay ku lug leeyihiin xaalad degdeg ah. Liiska waxaa ku jiri doona lambarrada taleefanka ee booliiska maxalliga ah, dab-damiska, ambalaaska, isbitaalka, Xarunta Xakamaynta Sunta, hay'adaha maaraynta xaaladaha degdegga ah ee gobolka iyo kuwa gobolka, waaxyaha shaqada dadweynaha ee maxalliga ah, shirkadaha adeegyada maxalliga ah, kalkaalisada caafimaadka dadweynaha, khadadka degdegga ah ee caafimaadka dhimirka/isdilka, iyo hay'adda daryeelka bulshada ee degmada. Waxa kale oo ay ku jiri doontaa liiska goobaha dib-u-mideynta. Nuqul ka mid ah liiskan ayaa la siin doonaa dhammaan hoggaamiyeyaasha Degmada, waana in lagu hayaa faylka Xarunta Adeegga Degmada, waana in la cusbooneysiiyaa sannad kasta.
    
4. Nidaamyada Digniinta
   
   Degmadu waa inay ilaalisaa nidaam digniin ah oo loogu talagalay in lagu wargeliyo ardayda, shaqaalaha, iyo booqdayaasha xaalad degdeg ah. Nidaamkan waa in si joogto ah loo ilaaliyaa iyadoo la raacayo qorshaha dayactirka ee dhammaan dhismayaasha dugsiga.
   
   Waa mas'uuliyadda Degmada iyo maamulayaasha dugsiga ama dhismaha inay ardayda iyo shaqaalaha ku wargeliyaan nidaamka digniinta iyo habka loo isticmaalo nidaamka lagu aqoonsanayo xaalad degdeg ah ama xaalad degdeg ah oo gaar ah. Habraacyada maaraynta dhibaatooyinka ee dugsi kasta ee gaarka u ah dhismaha waxaa ka mid noqon doona habka iyo inta jeer ee macluumaadka nidaamka digniinta loo gudbiyo ardayda iyo shaqaalaha.
    
5. Habraacyada Xidhitaanka Dugsiga Hore
   
   Kormeeraha ama qofka loo xilsaaray wuxuu go'aanno ka gaari doonaa xiritaanka dugsiga ama dhismayaasha sida ugu dhaqsaha badan maalinta. Habraacyada xiritaanka dugsiga hore waxay dejin doonaan shuruudaha xiritaanka dugsiga hore (tusaale ahaan, cimilada la xiriirta, cilladaha korontada, ama xaalad dhibaato), waxay qeexi doonaan sida go'aannada xiritaanka loogu gudbin doono shaqaalaha, ardayda, qoysaska, iyo bulshada dugsiga (warbaahinta loo qoondeeyay, maamullada maxalliga ah, emaylka, qoraallada, taleefanka, iyo/ama bogga internetka ee Degmada), waxayna ka wada hadli doonaan arrimaha la tixgelinayo marka la xirayo iyo dib u furista dugsiga ama dhismaha.
   
   Habraacyada xiritaanka dugsiga hore waxaa sidoo kale ku jiri doona xasuusin waalidiinta iyo mas'uuliyiinta inay dhageystaan ​​​​raadiyeyaasha iyo telefishinka maxalliga ah ee loogu talagalay ogeysiisyada xiritaanka dugsiga, haddii ay suurtogal tahay.
    
6. Habraacyada La-talinta Murugada ee Dhibaato la xiriirta Degmada
   
   La-talin murugo ayaa la bixin doonaa, hadba sida loogu baahdo, haddii ay dhacdo dhibaato la xiriirta Degmada ama Dugsiga, marka ay go'aamiyaan in loo baahdo Kormeeraha Guud iyo maamulka dhismaha.