I. UJEEDDADA

Ujeeddada siyaasaddan waa in la ilaaliyo ku-dhaqanka xuquuqda hadalka ee ardayda iyo shaqaalaha, iyadoo la tixgalinayo ujeeddooyinka iyo mas'uuliyadaha waxbarasho ee degmada.

II. BAYAANKA GUUD EE SIYAASADDA

1. Degmadu waxay aqoonsan tahay in ardayda iyo shaqaaluhu ay xaq u leeyihiin inay muujiyaan naftooda gudaha dhismaha dugsiga. Ilaalintan waxaa ka mid ah xuquuqda lagu qaybinayo, waqti iyo goob macquul ah iyo si macquul ah, agab aan dugsigu kafaalo qaadin.
    
2. Si loo ilaaliyo xuquuqda Wax-ka-beddelka Koowaad, isla markaana loo ilaaliyo hufnaanta ujeeddooyinka waxbarasho iyo mas'uuliyadaha Degmada, Guddiga Dugsigu wuxuu ansixiyaa xeerarka iyo habraacyada soo socda ee ku saabsan qaybinta agabka aan dugsiga kafiilnayn ee ku yaal hantida dugsiga iyo hawlaha dugsiga ee ardayda iyo shaqaaluhu.

III. QEEXITAANNADA

1. "Qaybin" macnaheedu waa faafinta ama faafinta agabka iyadoo la adeegsanayo codsiyada elektaroonigga ah ama qaybinta nuqullo bilaash ah, iibinta ama bixinta nuqullo iib ah, aqbalidda deeqaha nuqullada, ama dhejinta ama soo bandhigidda agabka.
    
2. "Alaab aan dugsigu kafaalo qaadin" ama "alaab aan rasmi ahayn" waxaa ka mid ah dhammaan agabyada ama walxaha loogu talagalay qaybinta, marka laga reebo wargeysyada dugsiga, wargeysyada shaqaalaha, joornaalada suugaaneed, buugaagta sannadlaha ah, iyo daabacado kale oo uu maalgeliyo iyo/ama uu kafaalo qaaday ama uu oggolaaday dugsigu. Tusaalooyinka agabka aan dugsigu kafaalo qaadin waxaa ka mid ah laakiin aan ku xaddidnayn waraaqo, buug-yaro, badhamada, calaamadaha, waraaqaha, codsiyada, boodhadhka, iyo "wargeysyada dhulka hoostiisa mara" ha ahaadaan kuwo ay qoreen arday ama shaqaale ama kuwa kale, iyo walxo la taaban karo.
    
3. "Khashkhashaad iyo carqalad weyn" oo ku timaada dhaqdhaqaaqa dugsiga caadiga ah macnaheedu waa:
    
   1. Meesha dhaqdhaqaaqa dugsiga caadiga ahi uu yahay barnaamij waxbarasho oo Degmada ah oo ay qasab ku tahay ka qaybgalka ardaydu, "carqalad weyn iyo mid agab leh" waxaa lagu qeexaa carqalad kasta oo faragelisa ama carqaladeysa hirgelinta barnaamijkaas.
       
   2. Halka dhaqdhaqaaqa caadiga ah ee dugsigu uu yahay mid ikhtiyaari ah (oo ay ku jiraan, iyada oo aan xaddidnayn, dhacdooyinka ciyaaraha dugsiga, safarrada dibadda, safarka dibadda, gaadiidka uu dugsigu maalgeliyo, riwaayadaha dugsiga iyo riwaayadaha, iyo waqtiyada qadada) "carqalad weyn iyo mid weyn" waxaa lagu qeexaa carqaladeynta ardayga, qabsashada hantida sharci darrada ah, dhaqanka aan habboonayn ee dhacdada, ka qaybgalka qaadacaadda dugsiga, mudaaharaad, fadhiid, istaagid, baxitaan, ama noocyo kale oo dhaqdhaqaaq ah oo la xiriira.
      
      Si hadalka loo tixgeliyo mid carqaladeynaya, waa inay jiraan xaqiiqooyin gaar ah oo lagu saadaalin karo suurtagalnimada carqaladeynta, oo ay ku jiraan waayo-aragnimadii hore ee dugsiga, dhacdooyinka hadda socda ee saameeya hawlaha iyo dhaqanka ardayda, iyo tusaalooyinka khalkhal dhab ah ama halis ah oo la xiriira qoraalka la qoray. Mas'uuliyiinta dugsigu waxay ku dadaali doonaan inay ilaaliyaan isku dheelitirnaanta ka shaqaynta carqaladaha iman kara si xushmad leh.
       
4. "Hawlaha dugsiga" macnaheedu waa waxqabad kasta oo uu dugsigu maalgeliyo oo ay ku jiraan, laakiin aan ku xaddidnayn, shaqada fasalka, hawlaha maktabadda, fasallada waxbarashada jirka, shirarka rasmiga ah iyo isu imaatinnada kale ee la midka ah, tartamada ciyaaraha dugsiga, riwaayadaha kooxda, ciyaaraha dugsiga, iyo waqtiyada qadada dugsiga dhexdiisa.
    
5. "Mudaaharaad nabdoon" waxaa lagu qeexaa waddo lagu muujiyo khilaafka si xushmad leh oo aan carqaladeyn jawiga waxbarashada.
    
6. "Cabsi" waa hadal been abuur ah oo ku saabsan qof gaar ah oo u janjeera inuu waxyeeleeyo sumcadda qofka ama hoos u dhigo sharafta bulshada.

IV. TILMAAMAHA

1. Ardayda iyo shaqaalaha Degmadu waxay xaq u leeyihiin inay qaybiyaan, waqtiyo iyo meelo macquul ah sida ku xusan siyaasaddan, iyo si macquul ah, agab aan dugsigu kafaalo qaadin.
    
2. Codsiyada qaybinta agabka aan dugsiga kafiilnayn waxaa dib u eegi doona Kormeeraha Guud, ama qofka loo xilsaaray, kiis-kiis. Si kastaba ha ahaatee, qaybinta agabka hoos ku taxan had iyo jeer waa mamnuuc. Agabka waa mamnuuc in:
    
   1. Waa wax aan habboonayn carruurta yaryar;
       
   2. Waa cay ama aflagaado;
       
   3. Waa mid aad u fool xun ama fool xun ama ka kooban luuqad ama matalaad aan habboonayn ama fool xun, iyadoo la go'aaminayo ku habboonaanta agabka heerka da'da ardayda loogu talagalay;
       
   4. Xayeysiiya ama kor u qaada wax kasta oo alaab, adeeg ama dhaqdhaqaaq ah oo aan sharcigu u ogolayn carruurta yaryar;
       
   5. U doodda rabshadaha ama dhaqanka sharci darrada ah;
       
   6. Waxay ka kooban tahay ereyo aflagaado ama dagaal ah, kuwaas oo weedhahooda ay dhaawacayaan ama dhibaateeyaan dadka kale (tusaale ahaan, hanjabaadaha rabshadaha, sumcad xumada dabeecadda ama jinsiyadda qofka, diinta ama asalka qowmiyadda); iyo
       
   7. Waxay soo bandhigaysaa fursad cad oo hadda jirta oo ah, iyadoo ay ugu wacan tahay waxa ku jira ama habka loo qaybinayo, inay sababi doonto carqalad weyn oo ku timaadda hawlgalka iyo anshaxa saxda ah ee dugsiga ama hawlaha dugsiga, taasoo sababi doonta fulinta falal sharci darro ah ama jebinta xeerarka dugsiga ee sharciga ah.
       
3. Degmadu waxay ogolaan doontaa waddooyin nabadeed oo lagu muujin karo khilaafaad iyadoo falalka noocaas ahi aysan carqaladeyn jawiga waxbarashada ama aysan kicin dhaqamo badan oo carqaladeeya.
    
4. Haddii go'aan uu gaaro qofka uu u magacaabay Kormeeraha Guud, racfaan go'aan liddi ah oo loo gudbinayo Kormeeraha Guud waa in la heli karaa.

V. WAQTIGA, GOOBTA, IYO QAABKA AY U QAYBISAAN

1. Wax agab ah oo aan dugsigu kafaalo qaadin lama qaybin karo inta lagu jiro iyo goobta hawlaha dugsiga caadiga ah haddii ay macquul tahay inay keento carqalad weyn oo ku timaadda hawshaas.
    
2. Qaybinta agabka aan dugsigu kafaalo qaadin waa mamnuuc marka ay xannibto socodka badbaadada ee gaadiidka gudaha marinnada iyo marinnada laga galo dugsiga, iyo goobaha baabuurta la dhigto ee dugsiga. Qaybintu sinaba uma hor istaagi doonto gelitaanka ama ka bixitaanka dhismaha dugsiga.
    
3. Qofna kuma qasbi karo arday ama shaqaale inuu aqbalo daabacaad kasta.

VI. HABRAACYADA

Habraacyada ansixinta agabka qaybinta iyo shuruudaha qaybintaas waxaa dejin doona Kormeeraha Guud.

VII. FICILKA ANSHAXA

1. Qaybinta arday kasta oo ka mid ah agab aan dugsigu kafaalo qaadin oo halkan lagu mamnuucay ama ku xadgudbaya qodobbada waqtiga, goobta iyo habka qaybinta sida kor lagu sharaxay waa la joojin doonaa, tallaabo anshax marin ahna waa la qaadi doonaa iyadoo la raacayo Siyaasadda Anshaxa Ardayda iyo Xeerka Anshaxa ee Degmada.
    
2. Qaybinta shaqaale kasta oo ka shaqeeya agab aan dugsigu kafaalo qaadin oo halkan lagu mamnuucay ama ku xadgudbaya qodobbada waqtiga, goobta iyo habka qaybinta sida kor lagu sharaxay waa la joojin doonaa waxaana la qaadi doonaa tallaabo anshax marin ah oo ku habboon, iyadoo la raacayo qandaraas kasta oo shaqsiyeed, heshiis wadareed, siyaasadaha iyo habraacyada Degmada, iyo/ama sharciga maamulka.
    
3. Dhinac kasta oo kale oo jebiya siyaasaddan waxaa laga codsan doonaa inuu isla markiiba ka baxo hantida dugsiga, haddii loo baahdona, booliiska ayaa loo yeeri doonaa. Tallaabo sharci ah waxay noqon kartaa natiijo ka dhalatay jebinta siyaasaddaas iyadoo ay go'aan ka gaarayso Guddiga Dugsiga.

VIII. OGAYSIISKA SIYAASADDA ARDAYDA IYO SHAQAALAHA

Nuqul ka mid ah siyaasaddan ayaa lagu daabici doonaa buug-gacmeedyada ardayda waxaana lagu dhejin doonaa dhismayaasha dugsiga.

IX. HABRAACYADA

Guddigu wuxuu farayaa Kormeeraha Guud inuu sameeyo habraacyo lagu hirgelinayo siyaasaddan.