I. UJEEDDADA

Ujeedada siyaasaddan waa in lagu qeexo isticmaalka habboon ee saraakiisha nabadda iyo kooxaha dhibaatooyinka si looga saaro, haddii loo baahdo, arday ka tirsan hantida dugsiga Minnetonka. Tan waxaa ka mid noqon doona in laga saaro arday leh Qorshe Waxbarasho Shakhsiyeed (IEP).

II. BAYAANKA GUUD EE SIYAASADDA

Degmadu waxay ka go'an tahay inay horumariso jawi waxbarasho oo ammaan u ah dhammaan xubnaha bulshada dugsiga. Ardaydu waa mudnaanta koowaad waana in si macquul ah looga ilaaliyaa waxyeello jireed ama shucuureed dhammaan goobaha dugsiga iyo inta lagu jiro dhammaan hawlaha dugsiga.

Kormeeraha Guud iyo maamulayaasha heerka dhismaha waxay leeyihiin mas'uuliyadda hoggaamineed si ay u ilaaliyaan jawi waxbarasho oo ammaan ah, ammaan ah, oo nidaamsan oo ay waxbarashadu ka dhici karto. Tallaabo sixitaan ah oo lagu edbinayo ardayga iyo/ama wax looga beddelayo dhaqanka ardayga waxaa qaadi doona shaqaaluhu marka dhaqanka ardaygu uu jebiyo siyaasadda anshaxa ee Degmada.

Arday, oo ay ku jiraan kuwa haysta IEP, oo ku dhaqma anshax, xukunka shaqaalaha dugsiga, khatar gelinaya ama khatar gelin kara caafimaadka, badbaadada, ama hantida ardayga, ardayda kale, xubnaha shaqaalaha, ama hantida dugsiga, ardaygaas waxaa laga saari karaa hantida dugsiga iyadoo la raacayo siyaasaddan.

Ma jiraan wax siyaasaddan ka mamnuucaya Degmadu inay soo sheegto dambi uu galay arday, oo ay ku jiraan arday haysta IEP. Sidoo kale hay'adaha fulinta sharciga iyo garsoorka looma xaddido inay fuliyaan mas'uuliyadahooda ku aaddan sharciyada federaalka/ama gobolka haddii ardaygu leeyahay IEP.

III. QEEXITAANNADA

Ujeeddooyinka siyaasaddan awgeed, ereyada soo socda waxay leeyihiin macnaha lagu siiyay qaybtan:

1. "Ardayga haysta IEP" ama "ardayga" macnaheedu waa arday u qalma inuu helo waxbarasho gaar ah iyo adeegyo la xiriira iyadoo la raacayo shuruudaha IEP ama Qorshaha Faragelinta Hay'adaha Shaqsiga ah (IIIP).
    
2. "Sarkaal Nabad" macnaheedu waa shaqaale ama sarkaal la doortay ama la magacaabay oo ka tirsan qayb siyaasadeed ama hay'ad fulin sharci oo shati ka haysta Heerarka iyo Tababarka Guddiga Sarkaalka Nabadda, oo loo xilsaaray ka hortagga iyo ogaanshaha dambiyada iyo hirgelinta sharciyada guud ee dambiyada ee gobolka oo leh awood buuxda oo lagu xiro. Ereyga "Sarkaal Nabadda" waxaa ka mid ah qof u shaqeeya sida sheriff, ku xigeen sheriff, sarkaal booliis, ama askari ka tirsan ciidamada ilaalada gobolka.
    
3. "Sarkaalka Xiriirka Booliska" waa Sarkaal Nabadda oo, sida waafaqsan heshiis dhexmaray Degmada iyo qayb siyaasadeed ama hay'ad fulin sharci, loo xilsaaray dhisme dugsi oo ku yaal Degmada dhammaan ama qayb ka mid ah maalinta dugsiga si uu u siiyo taageero iyo taageero fulinta sharciga maamulka dhismaha si kor loogu qaado badbaadada dugsiga, amniga, iyo xiriirka wanaagsan ee lala yeesho ardayda.
    
4. "Kooxda Dhibaatooyinka" macnaheedu waa koox dad ah, oo ay ku jiri karaan macallimiin iyo shaqaale dugsi oo aan waxbaran, oo uu soo xushay maamulaha dhismaha ee dhisme kasta oo dugsi ah oo qaatay tababar wax ka qabashada dhibaatooyinka isla markaana mas'uul ka ah inay si firfircoon uga qayb qaataan xallinta dhibaatooyinka. Kooxdu waa inay ku jirtaa macallin waxbarasho gaar ah oo loo qoondeeyay. Maamulaha dhismaha, ama qofka loo magacaabay, wuxuu u adeegi doonaa hoggaamiyaha kooxda Dhibaatooyinka.
    
5. Weedha ah "ka saar ardayga hantida dugsiga" waa ficilka lagu sugayo qofka ardayga iyo in ardaygaas laga kaxeeyo dhismaha dugsiga ama dhaqdhaqaaqa dugsiga ee uu ardaygu ku sugan yahay. Tan waxaa ka mid noqon doona ka saarista "arday leh IEP" sida ku qeexan Qaybta A.
    
6. "Xaalad degdeg ah" macnaheedu waa xaalad faragelin degdeg ah lagama maarmaan u ah si looga ilaaliyo ardayga ama qof kale dhaawac jireed, xadgudub shucuureed oo ka dhasha dhaqdhaqaaqyo hadal iyo hadal ah, ama si looga hortago burbur hantiyeed oo daran.
    
7. "Hababka Xaddidan" waxaa loola jeedaa isticmaalka haynta jireed ama ka-saarista xaaladaha degdegga ah.
    
8. "Haynta Jirka" macnaheedu waa faragelin jireed oo loogu talagalay:
    
   1. arday aan dhaqaaqi karin; ama
   2. xaddid dhaqdhaqaaqa ardayga
      
                iyo halka xiriirka jidhku uu yahay isha kaliya ee xakamaynta jireed.
      
      "Haynta Jirka" macnaheedu maaha taabasho jidheed oo:
       
      1. waxay ka caawisaa ardayga inuu ka jawaabo ama uu dhammeeyo hawl;
      2. caawinta ardayga iyada oo aan la xaddidin dhaqdhaqaaqa ardayga;
      3. loo baahan yahay si loo maamulo adeeg ama habraac la xiriira caafimaadka oo la oggol yahay; ama
      4. waxaa loo baahan yahay si loo ilaaliyo ardayga marka ardaygu uusan iska caabin ama uu ardayga iska caabin yar yahay.
          
9. Dhammaan ereyada iyo weedhaha kale ee loo isticmaalo siyaasaddan waxaa lagu qeexi doonaa iyadoo la raacayo sharciga gobolka iyo federaalka ee khuseeya ama isticmaalka caadiga ah iyo kan caadiga ah.

IV. KA SAARISTA ARDAYGA HANTIDA DUGSIGA

1. Ka saarista Kooxda Dhibaatooyinka
   
   Haddii dhaqanka ardaygu uu gaaro heer uu dhaqanka ardaygu khatar geliyo ama uu khatar geliyo caafimaadka, badbaadada, ama hantida ardayga, ardayda kale, shaqaalaha, booqdayaasha, ama hantida dugsiga, waxaa loo yeeri karaa kooxda dhibaatooyinka ee dhismaha dugsiga. Kooxda dhibaatooyinka waxay isku dayi kartaa inay yareyso dhaqanka ardayga iyadoo loo marayo, laakiin aan ku xaddidnayn, hababka kooxda dhibaatooyinka ee Degmada. Haddii ardayga(yada) ku lug leh uu leeyahay IEP, kooxdu waa inay tixgelisaa IEP-ga ardayga iyo/ama Qorshaha Faragelinta Dhaqanka marka ay khuseyso.
   
   Marka tallaabooyinka noocaas ahi ay fashilmaan, ama marka kooxda dhibaatadu ay go'aamiso in dhaqanka ardaygu uu sii wado inuu khatar geliyo ama uu khatar gelin karo caafimaadka, badbaadada, ama hantida ardayga, ardayda kale, xubnaha shaqaalaha, booqdayaasha, ama hantida dugsiga, kooxda dhibaatadu waxay raadin kartaa in ardayga laga saaro hantida dugsiga. Ardayda haysta IEP, Degmadu waxay raaci doontaa sharciyada gobolka iyo federaalka ee khuseeya iyo habraacyada habraaca sharciga.
   
   Haddii dhaqanka ardayga aan si ammaan ah loo maarayn karin ama haddii ardaygu uu galay dambi, shaqaalaha dugsigu waxay isla markiiba ka codsan karaan caawimo Sarkaalka Xiriirka Booliska ama Sarkaalka Nabadda.
    
2. Mas'uulka Xiriirka Booliska ama Sarkaalka Nabadda oo xilka ka qaaday
   
   Haddii ardaygu ku kaco fal khatar gelinaya ama khatar gelin kara caafimaadka, badbaadada ama hantida ardayga, ardayda kale, shaqaalaha, booqdayaasha, ama hantida dugsiga, maamulaha dhismaha dugsiga, qofka loo magacaabay maamulaha dhismaha ama kooxda dhibaatooyinka dhismaha ayaa codsan kara in Sarkaalka Xiriirka Booliska ama Sarkaalka Nabadda uu ardayga ka saaro hantida dugsiga. Ma jiro wax siyaasaddan ku jira oo loogu talagalay in lagu amro faragelin ku habboon ama lagu xaddido awoodda Xiriiriyaha Booliska ama Saraakiisha Nabadda si ay u gutaan waajibaadkooda.
   
   Haddii arday haysta IEP laga xannibo ama laga saaro fasal, dhisme dugsi, ama barxad dugsi iyadoo uu codsado maamulaha dugsiga ama shaqaalaha dugsiga laba jeer maalintii dugsiga muddo 30 maalmood ah gudahood, kooxda IEP ee ardaygu waa inay kulmaan si ay u go'aamiyaan in IEP-ga ardaygu ku filan yahay ama haddii loo baahan yahay qiimeyn dheeraad ah.
   
   Hadday arday, oo ay ku jiraan arday haysta IEP, ku lug yeeshaan falal khatar gelinaya ama khatar gelin kara caafimaadka, badbaadada, ama hantida ardayga, ardayda kale, xubnaha shaqaalaha, booqdayaasha, ama hantida dugsiga, shaqaalaha degmadu waxay u gudbin karaan dambi hay'adaha ku habboon. Haddii degmadu ay soo sheegto dambi uu galay arday, oo ay ku jirto arday haysta IEP, shaqaalaha dugsigu waa inay u gudbiyaan nuqullada diiwaannada anshaxa oo ay ku jiraan diiwaannada waxbarashada gaarka ah, ee ardayga si ay u tixgeliyaan hay'adaha ku habboon ee ay u soo sheegaan dambiga, ilaa xadka gudbinta ay oggolaatay Xeerka Xuquuqda Waxbarashada Qoyska iyo Asturnaanta (FERPA), Xeerka Dhaqanka Xogta Dowladda Minnesota, iyo Siyaasadda Degmada 515; Ilaalinta iyo Asturnaanta Diiwaannada Ardayga.
   
   Xaqiiqda ah in ardayga haysta IEP uu daboolayo sharciga waxbarashada gaarka ah kama hor istaagayso hay'adaha fulinta sharciga gobolka iyo kuwa garsoorka inay gutaan mas'uuliyadahooda ku aaddan hirgelinta sharciga federaalka iyo kan gobolka dambiyada uu galo arday haysta IEP.
    
3. Xoog Macquul ah oo loo Ogol yahay
   
   Marka arday laga saarayo hantida dugsiga, maamulaha dugsiga, xubnaha kale ee kooxda dhibaatooyinka ama wakiillo kale oo loo magacaabay Degmada, waxay isticmaali karaan xoog macquul ah marka ay lagama maarmaan tahay xaaladda si loo saxo ama loo xakameeyo ardayga ama looga hortago dhaawac jireed ama dhimasho oo soo gaara dadka kale. Tan waxaa ku jira ardayga haysta IEP.
   
   Marka ardayga, oo ay ku jiraan arday haysta IEP, laga saarayo dhulka dugsiga, shaqaalaha degmadu waxaa sidoo kale laga mamnuucay inay ku kacaan dhaqanka soo socda:
    
   1. Ciqaabta Jirka oo ay ku jiraan dhaqanka ku lug leh: (1) garaacid ama garaacid qof shay ama aan lahayn; ama (2) xoog jireed oo aan macquul ahayn oo sababa dhaawac jireed ama dhaawac shucuureed oo weyn;
       
   2. Ardayga looga baahan yahay inuu qaato oo uu ilaaliyo boos jireed, dhaqdhaqaaq, ama qaab-dhismeed gaar ah oo keena xanuun jireed;
       
   3. Soo bandhigida dhawaaq xooggan, iftiin ama dareen kicin kale oo isticmaalaya ur, dhadhan, walax, ama buufin ciqaab ahaan;
       
   4. Diidmada ama xaddididda helitaanka ardayga ee qalabka iyo aaladaha sida qalabka maqalka iyo looxyada isgaarsiinta ee fududeeya shaqada ardayga, marka laga reebo si ku meel gaar ah marka ardayga loo arko inuu burburinayo ama waxyeelaynayo qalabka ama aaladaha, taas oo qalabka ama qalabka loo celin doono ardayga sida ugu dhakhsaha badan;
       
   5. Isticmaalka shoogga maqaarka ee faradic;
       
   6. La falgalka ardayga si ka dhigan xadgudub galmo, dayacaad, ama xadgudub jireed sida ku xusan qaybta 626.556;
       
   7. Xaddidaadda, gebi ahaanba ama qayb ahaan, dareenka maqalka ama muuqaalka ardayga,
       
   8. Joojinta cuntada ama biyaha si joogto ah loo qorsheeyay;
       
   9. Looma diidayo ardayga inuu galo musqulaha;
       
   10. Qabashada jirka oo xaddidaysa ama wiiqaysa awoodda ardayga ee neefsiga.
        
4. Ogeysiiska Waalidka
   
   Maamulaha dhismaha, ama qofka loo magacaabay, waa inuu sameeyaa dadaal macquul ah si uu ugu wargeliyo waalidka ama mas'uulka ardayga ka saarista hantida dugsiga sida ugu dhakhsaha badan ka dib ka saarista. Waalidiinta waxaa la ogeysiin doonaa isla maalintaas ka saarista.
   
   Haddii la isticmaalo habraacyo xaddidan, Degmadu waa inay samaysaa dadaal macquul ah si ay waalidka ugu wargeliso isla maalintaas. Haddii Degmadu aysan awoodin inay bixiso ogeysiis isla maalintaas ah, ogeysiiska waxaa loo diri doonaa qaab qoraal ah ama elektaroonik ah ama sida uu waalidku tilmaamay.
   
   Intaa waxaa dheer, maamulaha, ama qofka loo xilsaaray, waa inuu hubiyaa in la diyaariyo warbixin qoraal ah oo ku saabsan dhacdada, taasoo sharraxaysa dhacdada.
   
   Ka saarista sii socota ee Ardayda
   
   Isticmaalka joogtada ah iyo ku celcelinta ee habka ka saarista ee halkan lagu sharraxay ee ardayda leh IEP-yada waa in dib loo eegaa marka la samaynayo IEP ama IIIP-ga ardayga shaqsiga ah.
   
   Isticmaalka joogtada ah iyo kan soo noqnoqda ee habka ka saarista ardayda aan lahayn IEP-yada waxaa loo gudbin doonaa kooxda daraasadda ardayda dhismaha si loo go'aamiyo in ardayga la qiimeeyo si loo ogaado in ardaygu qabo xaalad naafonimo.
    
5. Saamaynta Siyaasadda Xaaladda Degdegga ah; Isticmaalka Habraacyada Xaddidan
   
   Ardayga haysta IEP waa laga saari karaa iyadoo la raacayo siyaasaddan iyadoon loo eegin in dhaqanka ardaygu uu abuuri karo xaalad degdeg ah iyo in kale.
   
   Haddii Degmada Dugsigu ay rabto inay ka saarto ardayga haysta IEP dhulka dugsiga iyadoo la raacayo siyaasaddan sababo la xiriira dhaqamada ka dhigaya xaalad degdeg ah iyo qorshaha IEP-ga ardayga, IIIP-ga, ama faragelinta dhaqanka oo ay ku jiraan isticmaalka hal ama in ka badan oo habraacyo xaddidan, kooxda dhibaatooyinka waxay isticmaali karaan habraacyadaas xaddidan, marka lagu daro awood kasta oo macquul ah oo laga yaabo inay lagama maarmaan noqoto, si loo fududeeyo ka saarista ardayga ee dhulka dugsiga.
   
   Haddii kooxda dhibaaduhu ay isticmaalaan habraacyo xaddidan xaalad degdeg ah laba jeer soddon maalmood gudahood, ama marka qaabku soo baxo oo habraacyo xaddidan aan lagu darin IEP-ga ardayga ama Qorshaha Faragelinta Dhaqanka (BIP), kooxda IEP-ga ardaygu waa inay kulmaan si ay u sameeyaan ama u eegaan falanqayn hab-dhaqan oo shaqeynaya, dib u eegaan xogta, u tixgeliyaan horumarinta faragelin iyo taageerooyin hab-dhaqan oo wanaagsan oo dheeraad ah ama dib loo eegay, u tixgeliyaan tallaabooyinka lagu yareynayo isticmaalka habraacyada xaddidan, iyo wax ka beddel qorshaha IEP ama BIP sida ku habboon. Shirka, kooxdu waa inay dib u eegtaa wixii xaddidaad caafimaad ama nafsi ah oo la yaqaan oo ka hor imanaya isticmaalka habraaca xaddidan, ka fiirsashada in la mamnuuco habraaca xaddidan, iyo diiwaangelinta wax mamnuuc ah oo ku jira IEP ama BIP.
   
   Haddii kooxda dhibaatadu ay isticmaasho habraacyo xaddidan marka ay xaalad degdeg ah ku jirto oo ay la kulmaan arday aan lahayn IEP, maamulaha dhismaha ayaa la kulmi doona ardayga iyo waalidka ama mas'uulka si wax looga qabto dhaqanka loona go'aamiyo cawaaqibka sida ku xusan Siyaasadda Anshaxa Dugsiga iyo Xeerka Anshaxa.